TUBA-WISP II Study 

Eierstokkanker is de vorm van kanker aan de vrouwelijke geslachtsorganen waar relatief veel vrouwen aan overlijden. Dit komt deels doordat het vaak pas wordt ontdekt in een vergevorderd stadium, omdat klachten laat ontstaan en vroegtijdige opsporing met bijvoorbeeld een echo niet effectief is. De kans om ooit eierstokkanker te krijgen bij de ‘gemiddelde’ vrouw is ongeveer 1,3%. Vrouwen met een BRCA-mutatie hebben een erfelijke aanleg waardoor het risico op eierstokkanker sterk verhoogd is. Zonder medisch ingrijpen zal 44% van de vrouwen met een BRCA1-mutatie en 17% van de vrouwen met een BRCA2-mutatie eierstokkanker krijgen. Daarom krijgen BRCA-mutatiedraagsters het advies om gelijktijdig eileiders én eierstokken te laten verwijderen rond de leeftijd van 40 jaar. Deze ingreep is zeer effectief; de kans op kanker in de buik daalt hierdoor met ongeveer 96%. Echter, eierstokverwijdering leidt tot een directe en vroegtijdige overgang. Aanvankelijk kunnen opvliegers, nachtzweten, seksuele- en emotionele problemen ontstaan. Op latere leeftijd lijkt er een hogere kans op hart- en vaatziekten, geheugenproblemen en botontkalking. 

De afgelopen jaren is de kennis over het ontstaan van eierstokkanker sterk toegenomen. Het eierstokkanker type ‘hooggradig sereus’ komt het meeste voor, ook bij BRCA-mutatiedraagsters. Bij dit type eierstokkanker zijn er sterke aanwijzingen dat de kanker ontstaat in de eileider in plaats van in de eierstok.

De kennis dat eierstokkanker waarschijnlijk ontstaat in de eileider heeft geleid tot een nieuwe methode om eierstokkanker te voorkómen: eileiderverwijdering met uitgestelde eierstokverwijdering. Deze nieuwe optie past goed in de wens tot meer persoonlijke zorg waarbij zorgverlener en patiënt sámen bepalen welke behandeling het meest passend is. De voorlopige resultaten van de Nederlandse TUBA-studie laten zien dat deze nieuwe methode de kwaliteit van leven op korte termijn verbetert, vooral wat betreft overgangsklachten. De WISP-studie, een soortgelijke Amerikaanse studie, laat tot nog toe zien dat seksueel functioneren beter is na de nieuwe methode. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de veiligheid van deze methoden gelijk is, maar dit is nog niet bewezen. In de TUBA-WISP II studie willen we daarom, samen met de collega’s van de WISP-studie en vele andere (inter)nationale ziekenhuizen, onderzoeken of de kans op eierstokkanker voor de nieuwe methode gelijk is aan die van de standaard methode (gelijktijdige verwijdering van eileiders en eierstokken).

Joanne de Hullu, hoofdonderzoeker van de TUBA en TUBA-WISP II studie